AkdenizAntik Kentler

Knidos Antik Kenti

Knidos Antik Kenti

Kndios Antik Kenti, Batı Anadolu kıyılarındaki diğer Dor kentlerinin metropolisi idi. Halikarnassos, Kos, Rodos adasındaki Lindos, Lalysos ve Kamiros Antik Kentlerinde yaşayan Dorlar her yıl Knidos Antik Kentinde toplanarak Apollon Triopion Tapınağında şenlik düzenlerlerdi.

Knidos Antik Kenti, İÖ 545’te Anadolu’ya egemen olan Pers yönetimine girdi. İÖ V. Yy’da bu boyundurluktan kurtulmak için Delos Birliğine katıldı. Atinalı Amiral Kimon İÖ 468’deki seferi sırasında Knidos’u üs olarak kullandı. Sparta yanlısı Pers satrabı Tissaphernes İÖ 412’de kenti Delos Birliğinden çıkmaya ve Atina’ya karşı ayaklanmaya kışkırttı (Provocation, agitation). Böylece Knidos bir süre Spartalıların yanında yer aldıysa da bu anlaşma uzun süreli olmadı. İÖ 394’te Persleri de yanına alan Atinalı Amiral Konon, Knidos açıklarındaki deniz savaşında Sparta’yı yendi. Savaştan sonra aralarında Knidos’Un da bulunduğu bir çok kent Atina, Sparta ve Pers egemenliğine karşı bir deniz birliği oluşturdular. Fakat İÖ 386’daki Kral Barışıyla bütün kıyı kentleri yeniden Pers egemenliği altına girdi.

Knidos Antik Kenti | antikkentleri.com
Knidos Antik Kenti

Knidos İÖ 334’te İskender ordularınca ele geçirildi. İÖ IV. Yy’da yeni yerine taşındıktan sonra Antik Kent giderek büyüdü, varsıllaştı.  İki limanı kente büyük canlılık veriyordu. Roma dönemi başında özgür kent  statüsünü koruyan Knidos, sonra bir piskoposluk merkezi yapıldı. Knidos’un çevresindeki topraklar fazla bitek değildi. Fakat “Knidos” şarap, tahıl, zeytinyağı ve sebzeleriyle ün kazandı. Sirke yapımında kullanılan şarapları Yunanistan’a ve Mısır’a satmaktaydı. Sayrılıkların sağaltımında kullanılan şifalı otlar, yağlar Knidos’a büyük ün ve para kazandırıyordu.  Knidos ızgara planlı idi. Kentin çevresi 1.5 km uzunluğunda 3 kapılı bir surla kuşatılmıştı. Akropolisi, Agorası, Stoası, Tapınağı, İki Tiyatrosu ve  Odeionu vardı.

Dönemin en iyi sağlık merkezlerinden birisi olan Akdeniz ticaretinde ve siyasetinde önemli roller üstlenmiş sanatı en üst seviyeye taşımış Knios şehrinin başına gelenler Arkeolojik çalışmalar ilerledikçe daha iyi anlaşılıyor. İhtiraslı ellerin  darmaduman ettiği kentin dokusu yavaş yavaş restore ediliyor. MÖ 2000’den bu yana yerleşim ve ticaret merkezi olarak tercih edilen ve Anadolu’ya ilk Müslümanların geldiği yer olan Knidos’da sürdürülen Arkeolojik durumları inceleyeceğiz.

Antik Çağ’da Knidos Muhteşem konumuyla uzun yılda bölgenin en güzel kentlerinden biri olarak nam salmıştır. Knidos şehri sadece Akdeniz’deki gemilerin rotası üzerinde stratejik bir konuma sahip olmakla kalmayıp aynı zamanda bilim, mimarlık ve sanatta ileri kozmopolit bir kentti.
Kent Altın Çağında tos Adasındaki Hipokratın yönettiği ve zamanın en iyi tıp merkezi ile rekabet edecek bir tıp okuluna da sahipti. Önemli bir Liman kenti olan Knidos mal alıp satmak ya da açık denizdeki kötü hava koşullarından korunmak isteyen gemilerin uğrak yeriydi. Ancak kentin efsaneleşmesinin nedeni bugün dünyada bir çok kopyada olmasına rağmen henüz orijinali bulunamamış  olan Afrodit Heykelidir. İyi yolculuk dileyen anlamına gelen bu heykelin hikayesi de ilginçtir Hadi gelin size hikayeyi anlatalım.

Knidos Efsanesi

Bos adasından gelen Knidos Afroditi üzerine  Praksiteles 2 Afrodit Heykeli yapar. O zamana kadar Tanrıça heykelleri hafif de olsa örtülü olurdu. Praksiteles’in heykellerinden birisi çıplaktır ve Koska adası haklı bunu müstehcen bularak geri çevirir. Oysa ki Knidoslar heykeli beğenmiştir ve bunu satın alarak kentin en yüksek yeri arasında Ege ve Akdenizden görülecek şekilde yerleştirilir. Zamanla ünü yayılan Knidos Afroditi ticaretten daha güçlü bir gelir kaynağı haline gelir. Afroditi görmek için buraya sadece sanat severler değil aynı zamanda binlerce turist akın etmeye başlar. Yıllar sonra MÖ 2. Yüyzyılda Knidos ekonomisi sıkıntıya girer Borçları ödeme karşılığında Afrodit heykelini satmayı teklif ederler. Bunun üzerine Knidos halkı bir araya gelir ve bir halk oylaması yapılır. Ancak halk sonuçta bunu kabullenmez ve heykel satılmaz. Aristoteles Gerçek demokrasi Knidosta’dır diyerek yapılan halk oylamasını ilk demokratik hareketlerden birisi olarak tanımlar. Heykelin kayboluşu Bizans İmparatoru Theodosius’un çok tanrılı inanç tapınaklarını kapattığı günlere dayanır. Bizans İmparatorunun Marmaray Projesini hepiniz hatırlayacaksınızdır. Yeni kapıda Proje çalışmaları sırasında İmparatorun yaptırdığı Liman keşfedilmiş ve kalıntılar günyüzüne çıkartılmıştır. Afrodit heykelinin MS 5. Yüzyıldan sonra çıkan bir yangında yok olduğuna inanıldığı gibi Bizanslılar tarafından parçalandığı da söylenir.  MÖ 44 Yılında ise önemli bir olay yaşanır. Knidos’lu Artemidoros Romalı Brütüsün Sezar’a yapacağı suikasti öğrenir. Ve bir bilgi notunu Sezar’a gönderir. Sezar notu alır ama okumaya fırsat bulamaz. Ama Sezar’ın yeğeni  Artemidoros’un yaptığı bu iyiliği unutmaz ve Knidos’a Özgür Kent Ünvanı verir.

Knidos Nerede?

Knidos’a nasıl gidilir? Datça’nın tarihsel hazinesi Knidos Antik Kenti… “Datça’ya gidip dahi Knidos ’a uğramamak olmaz” diyenlerdenseniz Knidos nerede ve Knidos’a nasıl gidilir sorularının yanıtlarını bu yazıda bulabilirsiniz. Datça’ya adım atanlar mavinin ve yeşilin sarhoşu oluyor. Tarih tutkunu tatilciler şayet Datça’yı gezdikten sonra, Knidos nerede diyerek yollara düşüyor. Knidos’a nasıl gidilir sorusunun yanıtı şayet epey basit. Knidos, Datça’nın en batısında, Tekirburnu mevkiinde, merkeze 35 kilometre mesafede yer almakta. Antik kentin, Marmaris’le arasında 110 kilometre bulunmaktadır. Datça merkezden kalkan minibüsler, Knidos nerede ve Knidos’a nasıl gidilir diyerek soranlar amacıyla basit bir çözüm sunuyor. Merkezden belli saat aralıklarıyla sürekli olarak minibüs bulabilirsiniz. Aracınız varsa Knidos’a gitmek çok daha basit. Ayrıca rent a car’lardan kiralayacağınız bir vasıtayla hem yolun üstelik yolculuğun tadını yaşayabilirsiniz. Telefonunuzun GPS özelliğini kullanarak Knidos’ a kolaylıkla ulaşabilirsiniz. Geleneksel yollarla yolunu keşfetmek isteyenler amacıyla tanım dahi verelim. Datça yolu üstünde, Dörtyol denilen mevkiideki sapakta yol ikiye ayrılıyor; Knidos’u gösteren tabelaları takip etmeniz yeterli… Ayrıca Datça’dan Knidos ’a deniz taksi ile gitmek dahi mükemmel bir seçenek. Knidos nerede ve Knidos’a nasıl gidilir sorularının yanıtı bu kadar basit. Gelelim Knidos ’un güzelliklerine… Bir antika şehir düşünün ki deniz ve tabiat, binlerce sene öncesinin düşünce ve estetiğine dair kalıntıları kucaklamış olsun. Çağlar öncesinden bugüne miras kalmış olan bu antika şehir, Datça’nın gözbebeği niteliğinde.

Knidos Antik Kenti Nerede | antikkentleri.com
Knidos Antik Kenti Nerede

Burası yalnızca mabet ve tiyatrolardan ibaret antika bir platform değil; bunun yanı sıra döneminin en mühim liman kentlerinden biri… Çünkü Knidos , Ege ve Akdeniz’in birleştiği noktada yer almakta. Datça’ya yolu düşen derhal her bireyin görmek amacıyla can attığı bu antika şehirde biri 5 bin, öteki 20 bin şahıs kapasiteli iki antika tiyatro bulunmaktadır. Knidos ; insanoğlunun ve medeniyetin tarihi, zanaat tarihi ve zamanın hayat tipi yönünden pekçok delil içeren, kaygılandıran kalıntılara ev sahipliği yapıyor. Knidos ’ta yüzyıllar süresince birbirinin mirasını devralmış medeniyetlerin izlerini kolaylıkla sürebilirsiniz. Knidos , Datça’nın ev sahipliği yaptığı Karyalıların en mühim antika kentiydi. Akropolis, “Odeon” olarak isimlendirilen konser salonu, ufak ve büyük iki amfi tiyatro, tiyatroların yanı başında tespit edilen Dionysos Tapınağı, İyon büstleri ve Korint Tapınağı; Helenistik, Roma ve Bizans dönemlerinin izlerini taşıyan Knidos ’un en mühim kalıntıları. Arkeolojik çalışmalar neticesi gün yüzüne çıkarılan kalıntılar ve elde ettikleri belirtiler kanıtlıyor ki Knidos, ilim ve zanaat konusu ile ilgili döneminin en teknolojik kentlerden biri.

Knidos Feneri

Knidos Feneri | antikkentleri.com
Knidos Feneri

Günün farklı dönemlerinde Knidos manzarasına farklı bir zarafet katar. Knidos’a gelenlerin bir kısmı fenerin yakınına kadar , büyük bir alanı dahi onu uzaktan seyreder. Ege ve Akdeniz’in sularının birleştiği denizi dahi görme heyacanını yaşarsınız. 1931 senesinde uygulanan Knidos Fenerinin ilk fener bekçisi Bodrum’dahi fener bekçiliği yapmakta olan Veli Bora olmuş. Veli Bora’dan sonra fenerin bekçiliğini oğlu Birol Bora yapıyor. Knidos fenerine birkaç kere gittim, doğal kapısı kapalı. Birol Bora ile söyleşimizde İçeride 16 tonluk bir sarnıç olduğunu duyunca şaşırıyoruz, keçeyle su süzülür, pak olurmuş. Yazın buz gibi su olurdu diyor Birol Bora. Fenerin 6 odası varmış. İlk yapıldığı senelerde gazla çalışırken 1972 senesinde tüple çalışmaya başlamış, 1990 dahi otomatik olmuş. Şimdi Elektrik ve güneş enerjisiyle çalışıyor. Gazla çalıştığı senelerde civa üstünde dönermiş. Çakma halini sordum, Birol Bora her 15 saniye dahi iki kere çakar diyor, iki yıldırım arası 3 sn imiş. 950 mumluk bir kuvveti varmış, Bodrum Kırlar’dan görülürmüş. 9 m Yüksekliği olan fenerin denizden yüksekliği 104 m, görünme uzaklığı 12 mil. Fotoğrafta sağ başta  Birol Bora görülüyor. Çocukluğu dahi burada geçen Birol Bora 53 sene bu ıssız yerde feneri bekliyor, ta ki fenerler kendi kendine çalışmaya başlayıncaya kadar.Bir ara eşi rahatsızlanınca onları Yazıköy’e getirip yerleştirmiş, ve 19 sene fenerde yalnız kalmış. O günlerden söz eder iken ” Ah orada yaşam sürdürmek çok, çok güzeldi, oraya alıştığımdan mı nedir, kalabalığı hiç sevmem, benim olduğum yer ıssız olacak ” diyor. O yalnız senelerde rahatsızlandığında iğnesini kendi yapmış, bozulan malzemeleri onarmış. Saz ve keman gibi estrümanları çalabiliyor. Yemeğini yapıyor, her işini kendi görüyor o senelerde, şimdi emekliliğinde Yazıköy’dahi yaşıyor, oğlu Salih Bora Yazıköy muhtarı. ( Bu sohbetten birkaç sene sonra Birol Bora merhum oldu ) Knidos fenerinin sağ tarafında kemerli bir yapı vardı, 3-4 sene evvela fenere gittiğimde. Birol Bora burasını kendilerinin yaptığını mutfak olarak kullandıklarını ifade etti. 2014 senesinde fenere gittiğimde bu yapı bu şekildeydi, birkaç sene evvela uygulanan fenerin bakım çalışmasında molozları buraya atıp gitmişler. Fenerden Knidos’un askeri limanının görünüşü. Knidos Fenerine ulaşmak amacıyla, İki limanı birbirine bağlayan dar kara parçasını geçip Knidos Fenerine doğru keçi yolu yoldan yürüyorsunuz, yol süresince fenere kadar giden elektrik kabloları gözüküyor, kabloları takip ederseniz yolu şaşırmazsınız. Knidos feneri gidiş geliş 2.2 km bir uzaklık. 23 nisan 2015 te Pakdos üyeleri ile Knidos fenerine yürüdük, burada fotoğraflar çektirildi. 2014 Yılında Kap Krio’nun ( Deve Boynu yarımadası ) güney ucunda  fotoğrafının çektiğim Hellenistik devir antika yapı kalıntıları. O vakitlerde burada yakılan ateşle gemilere yol gösterilirmiş, bura Knidos Ticaret Limanının girişindeki tepede yer almakta. Knidos Feneri’nin olduğu tarafta dahi antika bir fener varmış. Yapı bu surların ucunda yer almakta, derhal aşağısında antika liman mendireği var. Muzaffer beyefendi resimler aslında çok hoş -şahane bir yolculuk yapmışsınız.Sarnıç bilgilerinden yararlanma ettik. Biz ıstırap sayılabilecek bir noktaya değinmek istiyoruz. Dostumuz Bizans eksperi Yrd.Doç.Dr.İhsan Tunay, Yunanistan gezilerinden dönerken fenerin altındaki boyalı Türk bayrağını görünce nasıl heyecanlandıklarını bağırıp marşlar söylediklerini anlatırdı. Bir Knidos konferansımızda bayrağı içeren bir dia’yı eşim konferansçı A. Bilgin Turnalı’ya armağan etmişti. 07 Ağustos 2015 Cuma günü Knidos’ta Ertekin Doksanaltı hocamızla dolaşırken (yanımızda emekli öğretim üyesi ve arkeoloji uzmanı Haluk Aşkın dahi vardı) bu boyalı bayrağın silinmiş olduğunu üzüntü ile bildirdi.

NOT: Resimler Seyahatdergisi.com , Datcadetay.com ve Themagger.com dan ALINMIŞTIR.

ADS

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu