AkdenizAntik Kentler

Aspendos Antik Kenti

Aspendos Antik Kenti

Günümüzde Antalya İlinin orta kesimlerinde yer alan Aspendos Antik Kenti antik dönemlerde ” tüm yerlilerin şehri, ülkesi” anlamına gelen Pamfilya bölgesi olarak bilinmekteydi. Bölgenin en eski tarihinde ilk yerleşenlerin yerli Anadolu halklarınca gerçekleştirildiği, göç ve nüfusun artmasıyla da bir çok yeni kentin kurulduğu anlatılır ki, Aspendos Kenti bu kentlerin arasında en popüler ve en çarpıcı antik kenttir.

Aspendos Antik Kenti
Aspendos Antik Kenti

Aspendos Antik Kenti” ününü ve önemini hemen yanından akan Köprü Çayı Nehrine “ANTİK EURYMEDON” nehrine borçlu olan Aspendos Antik Kenti Akdeniz’le bağlantısını sağlayan nehir Aspendos Kentinin liman kenti olmasını sağlamış ve Akdeniz’de önemli ticaret merkezlerinden birisi olmuştur.

Aşağı ve Yukarı olarak iki bölümden oluşan nehir kenarı yerleşimin en anıtsal kalıntıları nehir yatağından yaklaşık 60 m yukarısında yer alan ve tepede düz, geniş bir alana inşa edilmiş (Akropol) bulunmaktadır.

Yer yer düzgün kesilmiş dikdörtgen bloklardan yapılmış surlara korunan 20 hektar genişliğindeki oval şekilli tepeye birbirine ana caddelerle bağlanan 3 anıtsal kapıdan Aspendos Antik Kentine geçiş sağlanmakta idi.

Aspendos Antik Kenti Nerede
Aspendos Antik Kenti Nerede

Aspendos Antik Kentine komşu olan Perge Antik Kenti ve diğer şehirlerle beraber bir çok savaşa sahne almış. Ancak genel olarak Akdeniz’in Tarihini ve Kaderini paylaşmıştır.

İÖ 333’de Büyük İskender İmparatorluğu, 133’de Bergama Krallığı, 43’den itibaren de Roma İmparatorluğuna bağlı kalan Aspendos barışın da etkisiyle II,III. Yüzyıllarda Altın Çağını yaşamış Akdeniz’in en işlek ticaret merkezlerinden birisi olmuştur.

Akropolde ve Aşağı Şehirde inşa edilmiş Ticari Bazilika (Dini Niteli Olmayan Toplanma Yeri, Bir Çeşit Pazar Alanı), Anıtsal Çeşme, Su Yolları, Stadyum ve Aspendos Antik Tiyatrosu nüfusun 20.000 lere ulaştığı bu dönemin en anıtsal yapılarıdır.

Roma İmparatorluğunun yıkılmasını takip eden YY’larda korsan saldırıları, depremler ve salgın hastalıklarla tahrip olan Aspendos Antik Kenti 7. Yy’dan sonra tarih sahnesinden çekilip önemini yitirildiği düşünülmektedir.

Aspendos
Aspendos Antik Kenti

Ticari Aktivitelerin yanı sıra Akdeniz’de en zengin kentlerden birisi olmasında;
verimli tarım alanları, zeytinlikler, üzüm bağları, tuz yatakları ve at yetiştiriciliği önemli rol oynamıştır. Belirli başlı ihraç ürünleri arasında; günümüzde kurulmuş olan yakındaki kapria gölünden elde edilen tuz, el dokuması, halı ve kilimler, limon ağacından yapılmış mobilyalar ve yüksek kalitede yapılan Aspendos Şarabı söylenebilir.
Bunlar arasında ilk sırayı Aspendos Atları almaktaydı ki, Büyük İskender’in Aspendos Antik Kentini yıllık 4.000 atla vergiye bağlaması bunun en somut ve anlaşılır kanıtıdır. Aspendos’ta basılan gümüş sikkeler tüm Akdeniz dünyasının en geçerli parası olup bir yüzünde şehrin eski Anadolu Adı “ESTFEDIYSS” yazısı, diğer yüzünde ise şehrin simgesi olan güreşçi figürü yer almaktadır.

Aspendos Tarihi
Aspendos Antik Kenti

Kalıntılar arasındaki en eski anıtsal yapı Akropol’un Kuzey Doğu terasında ana kaya üzerine kurulmuş dor düzenindeki küçük boyutlu tapınaktır. Aspendos Antik Tiyatrosundan en az 400 yıl önce Aspendos Kralının isteği tarafından inşa edilmiş olup günümüze sadece temelleri gelebilmiştir. Su yollarının inşasından önce anakayaya oyulmuş yaklaşık 5 km derinlikteki armut şeklindeki sarnıçlarla şehrin su ihtiyacı önemli ölçüde sağlanmıştır.
2. YY’ın sonlarında inşa edilen su yolları ile Toros Dağlarındaki kaynağından şehre getirilen su normal atmosfer basıncı altında, iki basınç kulesiyle su ulaşımının en çarpıcı örneklerinden biridir.

Aspendos Antik Tiyatrosu
Aspendos Antik Tiyatrosu

Aspendos Tiyatrosu Antik Tiyatrolar arasında en iyi korunmuş Roma Dönemi tiyatrosudur. İmparator Markus Aurelious döneminde Aspendos’lu ünlü mimar Zenon tarafından planlanıp Crispinus ve Auspicatus Curtius adlı iki kardeş tarafından inşa ettirilip Roma Tiyatrolarının günümüze sahnesi Kentin Yerli Tanrıları ve İmparator Ailesine adandığı ana girişlerin üzerindeki kısmen okunabilen yazıtlardan anlaşılmaktadır. Yapım malzemesi olan Konglemora ve Kireçtaşı blokları Toros Dağlarındaki en yakın ocaklardan, dekorasyon malzemesi ise Afyon İscehisar’dan getirilmiştir. En üst kemerli galerinin 5 desteği ile blok aralarındaki sağlamlaştırma çalıştırmaları dışında onarım görmeden, özgün bir şekilde kalabilmiş tek tiyatrodur.
13. YY’da Büyük Selçuklu Sultanı ALAADDİN KEYKUBAT tarafından onarılarak nadide Selçuk Çinileriyle bezenen sahne binası bir süre Sultanın yazlık binası, konutu olarak kullanılmıştır. Mimari mükemmelliğinin yanı sıra akustiği ile de ünlü olan Aspendos Antik Tiyatrosu 1930 yılından itibaren büyük önderimiz MUSTAFA KEMEL ATATÜRK’ÜN buyruklarıyla ziyarete açılmıştır. Ünü her yıl artan “Opera ve Bale Festivalinin” yanında halk dansları, konser, güreşler gibi benzer etkinliklere ev sahipliği yapmaktadır.

Aspendos Antik
Aspendos Antik Kenti

İÖ V. Yy’da kentin adının Primupolis olduğunu görüyoruz.

Ksenophon Anabasis adlı yaptıında kentin paralı askerlerini dile getirmektedir. Ünlü Tarihçi Strabon’da Eurymedon (Köprüsuyu) Irmağı’nın yaklaşık 1000 m uzaklığında, Mospos yönetiminde, Argos’tan gelen göçmenlerin Troya savaşlarından sonra kurduğu gemiciliğe uygun bir kentin varlığından söz etmektedir.

Bulunan gümüş sikkeler, kentin İÖ V. Yy’da ve sonrasında da kendi adına para çıkaran önemli bir odak noktası olduğunu göstermektedir. Aspendos Antik Kentindeki Roma dönemine ait mimari kalıntılar da bu düşünceyi kanıtlamaktadır.

Aspendos Antalya
Aspendos Antik Kenti

Aspendos Kenti Helenistik ve Roma dönemlerinde tuz, yağ ve yün tecimi ile varsıllaşmış bir kent idi. Ayrıca, kültürel değeri de üstündü. Cicero, eyalet valisi Verres’in kenti yağmaladığını belirtmiştir.

Antalya Aspendos Antik Kenti
Aspendos Ne Demek

Aspendos’da bulunan su kemerleri de oldukça ilginçtir. Kuzeydeki tepelerden gelen su, kente bu kemerlerle taşınmaktaydı. Akropolis yakınlarındaki su terazileri suyu basınçlı olarak bütün kente dağıtmaktaydı.

Aspendos Antik Kentinde ayrıca Stadion, Agora, Stoa, Bazilika, Nekropoliste heykelli lahitler, Nymphaion da vardır. Ayrıca tam işlevi bilinmeyen, fakat hamam ya da Gymnasion oldukları tahmin edilen yapılar da bulunmaktadır. Akropolisin doğusundaki nekropolde mezarlardan başka bir de kaya mezarı bulunmaktadır.

Günümüze oldukça sağlam gelmiş olan Aspendos Antik Tiyatrosu, Antalya Mersin karayolunun 30. Kilometresinde kuzeyde ayrılan yolda bulunmaktadır.

Aspendos Antik Tiyatrosu Nerede
Aspendos Antik Tiyatrosu Nerede

Aspendos Antik Tiyatrosu

Aspendos Antik Tiyatro günümüze en az hasar ve onarım ile gelmiş tek tiyatrodur. Tiyatronun girişinde MUSTAFA KEMAL ATATÜRK’ÜN bir sözü bulunmakta;
“Bu Tiyatroyu restore ediniz ama kapısına kilit vurmayınız; burada temsiller veriniz, güreşler düzenleyiniz.” yazısı bulunmakta.

Aspendos Antik Tiyatrosu
Aspendos Antik Tiyatrosu

Aspendos Antik Tiyatrosu benzerleri arasında eşsizdir.

Antik Tiyatrosunun Mimarisi, İzleyici sıralarının yamaca oturtulmasıyla Yunan (Greek) tiyatro şemasına çok benzese de , skenesiyle izleyiciler bölümünün bir bütün olarak tasarlanması gibi ögeleriyle de tipik bir Roma Tiyatrosudur.

Aspendos Antik Kentinde  Kapıda bulunan lentodaki yazıtta İmparator Marcus Aurelius (İS 161-180) zamanları sırasında, Theodoros’un oğlu mimar Zenon tarafından yapıldığı yazıtlarda yazmaktadır.

Aspendos Tiyatrosu
Aspendos Antik Tiyatrosu

Apendos Antik Tiyatrosu 92 adet basamağa ve yaklaşık 80 adet oturma sırasına sahip. Tiyatronun çok küçük bir bölümü tekrar onarılmış ve güzel bir görünüme sahiptir.

Yerden yüksekliği ortalama 20-25 m civarı olmakla birlikte antik tiyatronun zirvesi serin ve güzel bir manzaraya sahip.

Aspendos Antik Kenti Tiyatrosu Tarihi
Aspendos Antik Kenti Tiyatrosu

Aspendos Antik Tiyatrosunun orta yukarı kısmında bulunan bir motif dikkati çekmekte. Pek çok ziyaretçi bu küçük detayı görmeden gidiyor.

Bu motifin o dönemler Aspendos halkının taptığı bir tanrı, tanrıça olduğunu düşünüyorum. Yanındaki çiçek motifi ise başka bir blokta da bulunuyor ama ne anlama geldiği halen meçhul…

Antalya Aspendos Antik Kenti Tiyatrosu
Aspendos Antik Kenti Tiyatrosu

Aspendos Ne Demek

Aspendos Ne Demek, Aspendos’un Kelime Anlamı Nedir?
Aspendos Antik Kentinin ilk adının Estvediya olduğu sanılmaktadır.Aspendos Antik Kenti Kocaeli/Karatepe’de bulunan iki farklı dilin bir yazıtta (bilinguis) Aspendos kentinin kurucusunun Mospos ya da Muksos soyundan gelme Asitavandas olduğunun okunması, Estvediya’nın bu Hitit yazıtındaki Astivandas’tan Aspendos’a döndürüldüğü anlaşılmaktadır.

Aspendos Antik Kenti Nerede Ve Nasıl Gidilir?

Aspendos Nerede ve Nasıl Gidilir? Öncelikle Antalya’ya yeni geldiğinizi ve Aspendos Antik Kentine gitmek istediğinizi varsayalım.

Havalimanından indikten sonra TC93, TC94 Otobüsleri Antalya Havalimanı’nın hemen önünden geçmektedir. Antalya’da özel bir Kent Kart hizmeti bulunduğundan otobüslere sadece bu kartlar ile binebiliyorsunuz.

2 Kullanımlık kart almak isterseniz bunun ücreti 8,5 TL dir. Otobüsle Antalya Otogarına gittikten sonra Antalya/Serik ilçesine giden otobüslere kişi başı 10 TL vererek Serik’e gitmeniz gerekmektedir.

Serik’e gittikten sonra indiğiniz yerin hemen yan tarafında Aspendos Antik Kentine giden otobüsler bulunmakta bunların da ücretleri 10 TL civarında değişiklik göstermektedir.

ADS

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu